Архитектура Ошмян и Ошмянского района


Індывідуальнасць Ашмян у плане забудовы падкрэслівалася неаднаразова: «Горад забудоўваўся паступова па тыпе старых беларускіх і літоўскіх мястэчак. Прыгожыя, светлыя дамы багатых гараджан размяшчаліся ўздоўж галоўнай вуліцы, сярод зеляніны садоў і паркаў. Дробныя рамеснікі і просты люд сяліліся па ўскраінах. У цэнтры на плошчы ўзвышаліся касцёл і царква. Нягледзячы на ўзведзеныя зараз новыя каменныя будынкі, арыгінальнасць старой забудовы захавалася» .

Падобнае можна прачытаць і ў наступных радках: «Каб мець уяўленне аб старых гарадах або вялікіх мястэчках заходняй часткі Беларусі або Літвы, дастаткова паглядзець на Ашмяны. Тут спалучаюцца характэрныя рысы такога тыпу паселішча» .

в.Гароднікі

КАПЛІЦА

На могілках. Пабудавана ў 1864 г. з дрэва. З'яўлялася сямейнай пахавальняй уладальнікаў маёнтка Снядэцкіх. Адлюстравана на малюнку Н.Орды 1876 г. Адрэстаўрыравана ў 1990 г.

Помнік народнага драўлянага дойлідства.Франтальны фасад завершаны 4-граннай вежачкай. Ашаляваныя сцены зруба расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі і вертыкальнымі брусамі-сцяжкамі ў прасценках. У інтэр'еры над уваходам — хоры.

в. Граўжышкі КАСЦЁЛ СВЯТЫХ АПОСТАЛАЎ ПЯТРА I ПАЎЛА

У паўднёва-заходняй частцы вёскі. Пабудаваны ў 2-й палове XVIII ст. з дрэва на месцы храма, фундаванага ў 1495 г. уладальнікам маёнтка Мікалаем Бутрымам (адбудоўваўся ў 1640-я гг.). Побач з касцёлам стаіць чацверыковая 3-ярусная драўляная званіца. Абнесены бутавай агароджай. Дзейнічае.

Помнік драўлянага дойлідства з рысамі барока. Асноўны зруб мае складаную планіровачную форму з выступаючымі крыламі трансепта і бакавымі званіцамі. Яны аб'яднаны адзіным 2-схільным гонтавым дахам, які пераходзіць у вальмавы і выходзіць на галоўны фасад вялікім 3-вуголыіым франтонам з шырокім карнізам.У верхняй частцы сцен лучковыя аконныя праёмы.

Касцёл у аварыйным стане. Набажэнствы праводзяцца ў капліцы, пабудаванай у 1991 г. каля касцёла.

в. Жупраны

КАСЦЁЛ СВЯТЫХ АПОСТАЛАЎ ПЯТРА I ПАЎЛА

У цэнтры вёскі. Пабудаваны ў 1854 — 1875 гг. з цэглы. Дзейнічае.

Помнік архітэктуры рэтраготыкі. Прамавугольны ў плане 3-нефавы храм накры¬ты 2-схільным дахам, з франтальнага фа¬сада далучана вежа-званіца. Маляўнічасць храму надаюць вялікія фасадныя плоскасці з аконнымі праёмамі, блендамі і нішамі, ажурнымі аркатурнымі паясамі і фрызам, спрошчаным карнізам з гарадкамі і цёплая чырвона-вохрыстая колеравая гама будынка — спалучэнне высакаякаснай цаглянай і бутавай муроўкі з атынкаванымі архітэктурнымі абломамі. Стрыманы гатычны рух у верх дасягаецца высокім, амаль падкарнізным размяшчэннем спічастых аконных праёмаў, рытмічным нарас¬таннем вертыкальна выцягнутых ніш на вуглавых пілонах галоўнага фасада, гранё¬ным! шатровымі фіяламі. Вертыкальнаму руху падпарадкавана тэлескапічная трактоўка вежы-званіцы, шацёр верхняга 8-граннага яруса якой увенчвае лацінскі крыж.

У інтэр'еры 6 магутных гранёных слупоў падзяляюць залу на 3 нефы, сярод якіх самы вялікі цэнтральны, завершаны ў апсідзе алтаром. У бакавых нефах, абапал апсіды, вылучаны сакрысціі. Цыліндрычнае і крыжовыя скляпенні мацуюцца на папярэчных і падоўжных падпружных арках . Касцельнае начынне выкапана нераважна ў рэтраспектыўна барочным стылі.

п. Паляны

КАПЛІЦА

Пабудавана ў 1810 г. з дрэва. Размешчана на вясковых могілках. У 1991 г. адрамантавана вернікамі з дапамогай калгаса –“Маяк” (старшыня І.І.Гіруць). Рамонтныя работы праводзіліся пад кіраўніцтмам Сінюковіча (майстар). Удзел прымалі Л.Сухлабовіч, В.Таўгень, К.Свірбутоніч. Ініцыятар рамонту — З.Заянчкоўская (памерла). За парадкам у капліцы сочаць Л.Заянчкоўская і З.Гаўрыс.

п. Цудленішкі

КАСЦЁЛ СВЯТОГА АПОСТАЛА ЯКУБА

У цэнтры вёскі. Пабудаваны ў XVIII ст. з цэглы. У 1866 г. перабудаваны пад праваслаўную царкву. У 1920-я гады вернуты католікам. Дзейнічае.

Помнік архітэктуры барока з пазнейшымі напластаваннямі форм рэтраспектыўнарускага стылю. 1-нефавы храм з паўкруглай апсідай і 3-яруснай званіцай з невысокім шатром і цыбулепадобнай галоўкай у завяршэнні (вынік перабудовы пад царкву). Атынкаваныя плоскасныя фасады прарэ- заны высокімі арачнымі аконнымі праё- мамі з глыбокімі адхіламі ў тоўшчы сцен і крапаваны шырокімі лапаткамі ў прасценках. Па перыметры будынак апяразаны тонкапрафіляваным карнізам з дроб¬ным ажурным аркатурным фрызам. Эле¬мент асіметрыі ў падоўжна-восевую кампазіцыю храма прыўносіць нізкі аб'ём са крысціі, далучаны да паўднёвага боку апсіды. Галоўны ўваход вылучаны манументальным аб'ёмным парталам з перспектыўным арачным праёмам і 2-гранным шчы¬том над ім, вуглавымі ўразнымі калонкамі.

СІНАГОГІ

На плане горада 1796 г. — 2 сінагогі Паводле ўспамінаў жыхароў Ашмян, у 1920 1930-я гады іх налічвалася 3 (2 вялікія). У 1941 —1942 гг. у сінагозе і на прылягаючых да яе вуліцах размяшчалася яўрэйскае гета.

г. Ашмяны

Захаваўся мураваны будынак, узведаены ў XIX ст. у стылі класіцызму.

Для сінагогі характэрны мінімум дэкаратыўнага і пластычнага аздаблення: гарызантальныя паяскі і карнізы,рамныя і паўзрачныя завяршэшіі праёмаў.

Выкарыстоўваецца для патрэб райсгапжыўтаварыства.

Источник:

Ашмянскі раён. Справачна-інфармацыйны матэрыял.

Энц.”Памяць”.Мінск, Белта2003г.,стар.108,109,485-489,121,600.

Реклама на сайте:

Вакансии в Ошмянах

Фотоальбом Ошмян

Can't connect to local MySQL server through socket '/var/lib/mysql/mysql.sock' (2)